11/11/2011
1
ỨNG DỤNG CNTT - BẢN ĐỒ TƯ DUY
HỖ TRỢ ĐỔI MỚI PHƯƠNG PHÁP DẠY HỌC
VÀ CÔNG TÁC QUẢN LÍ NHÀ TRƯỜNG
CHUYÊN ĐỀ 3
11/11/2011
2
CHUYÊN ĐỀ 3
CHUYÊN ĐỀ 3
11/11/2011
3
SỬ DỤNG BẢN ĐỒ TƯ DUY
GÓP PHẦN ĐỔI MỚI PHƯƠNG PHÁP DẠY HỌC
VÀ HỖ TRỢ CÔNG TÁC QUẢN LÍ NHÀ TRƯỜNG
11/11/2011
4
MỞ ĐẦU
Hiện nay, chúng ta thường ghi chép thông tin bằng các ký tự, đường thẳng, con số. Với cách ghi chép này, chúng ta mới chỉ sử dụng một nửa của bộ não - não trái, mà chưa sử dụng kỹ năng bên não phải, nơi giúp chúng ta xử lý các thông tin về nhịp điệu, màu sắc, không gian ... và cách ghi chép thông thường khó nhìn được tổng thể của cả vấn đề.
11/11/2011
5
MỞ ĐẦU (tiếp)
Qua nghiên cứu cho thấy, nhiều học sinh chưa biết cách học, cách ghi kiến thức vào bộ não mà chỉ học thuộc lòng, học vẹt, thuộc một cách máy móc, thuộc nhưng không nhớ được kiến thức trọng tâm, không nắm được “sự kiện nổi bật” trong tài liệu đó, hoặc không biết liên tưởng, liên kết các kiến thức có liên quan với nhau.
11/11/2011
6
11/11/2011
7
Các tổ chức, công ty, đơn vị,… sử dụng phần mềm MindMap của Tony Buzan
11/11/2011
8
1. Ưu điểm của BĐTD
* Logic, mạch lạc
* Dễ nhìn, dễ viết, dễ hiểu, dễ nhớ
* Kích thích hứng thú học tập sáng tạo của HS.
* Phát triển tối đa tiềm năng ghi nhớ của bộ não.
* Rèn luyện cách xác định chủ đề và phát triển ý chính, ý phụ 1 cách logic.
11/11/2011
9
* Sáng tạo hơn

* Tiết kiệm thời gian

* Ghi nhớ tốt.

* Phát triển ý tưởng, hệ thống hóa kiến thức.

* Phát triển nhận thức, tư duy, óc tưởng tượng…
2. BẢN ĐỒ TƯ DUY SẼ GIÚP:
BẢN ĐỒ TƯ DUY GIÚP GÌ?
11/11/2011
10




I. Vai trò của Bản đồ tư duy
trong DH
BĐTD được hiểu là một hình thức ghi chép theo mạch tư duy của mỗi người bằng việc kết hợp nét vẽ, màu sắc và chữ viết.
Đặc biệt đây là một sơ đồ mở, việc thiết kế BĐTD theo mạch tư duy của mỗi người
11/11/2011
11
BĐTD không yêu cầu tỉ lệ, chi tiết khắt khe như bản đồ địa lí, có thể vẽ thêm hoặc bớt các nhánh, mỗi người vẽ một kiểu khác nhau, dùng màu sắc, hình ảnh, các cụm từ diễn đạt khác nhau, cùng một nội dung nhưng mỗi người có thể “thể hiện” nó dưới dạng BĐTD theo một cách riêng, do đó việc lập BĐTD phát huy được tối đa khả năng sáng tạo của mỗi người.




I. Vai trò của Bản đồ tư duy trong DH
11/11/2011
12
II. 1. Phương tiện thiết kế BĐTD
Phương tiện để thiết kế BĐTD khá đơn giản, chỉ cần giấy, bìa, bảng phụ, phấn màu, bút chì màu, tẩy,…hoặc dùng phần mềm Mindmap, vì vậy có thể vận dụng với bất kì điều kiện cơ sở vật chất nào của các nhà trường hiện nay.
Trước mắt dùng phấn màu vẽ BĐTD lên bảng và sử dụng bút màu vẽ trên giấy, bìa đối với HS
Điều quan trọng là GV hướng cho HS có thói quen lập BĐTD trước hoặc sau khi học một bài hay một chủ đề, một chương, để giúp các em có cách sắp xếp kiến thức một cách khoa học, lôgic.
II. Thiết kế BĐTD trong dạy học
11/11/2011
13
II.1. Phương tiện thiết kế BĐTD
II. Thiết kế BĐTD trong dạy học
11/11/2011
14
1. Cho HS làm quen với bản đồ tư duy bằng cách giới thiệu cho HS một số “BĐTD” cùng với sự dẫn dắt của GV để các em làm quen.
2. Tập “đọc hiểu” BĐTD, sao cho chỉ cần nhìn vào BĐTD bất kỳ HS nào cũng có thể thuyết trình được ND 1 bài học hay 1 chủ đề, một chương theo mạch lôgic của kiến thức.
II. Thiết kế BĐTD trong dạy học
II.2. Sử dụng BĐTD trong DH
11/11/2011
15
Hướng cho HS có thói quen khi tư duy lôgic theo hình thức sơ đồ hoá trên BĐTD.
Từ một vấn đề hay chủ đề chính đưa ra các ý lớn thứ nhất, ý lớn thứ hai, thứ ba... mỗi ý lớn lại có các ý nhỏ liên quan với nó, mỗi ý nhỏ lại có các ý nhỏ hơn ... các nhánh này như “bố mẹ” rồi “con, cháu, chắt, chút chít”... các đường nhánh có thể là đường thẳng hay đường cong.
II. Thiết kế BĐTD trong dạy học
II.2. Sử dụng BĐTD trong DH
11/11/2011
16
3. Tập vẽ BĐTD
GV có thể hướng dẫn cho HS:
+ Hoàn thiện các BĐTD do GV đã vẽ
+ Sử dụng các BĐTD thiếu nhánh, thiếu nội dung để hướng dẫn
4. Thực hành vẽ BĐTD trên giấy, vở, bìa, bảng phụ
II. Thiết kế BĐTD trong dạy học
II.2. Sử dụng BĐTD trong DH
11/11/2011
17
3. Cho HS thực hành vẽ BĐTD trên giấy:
+ Chọn từ trung tâm (từ khóa) là tên của một bài hay 1 chủ đề hoặc hình vẽ của CĐ chính, chẳng hạn:Trạng ngữ, hình chữ nhật, bảo vệ môi trường, oxi, truyện Kiều...
+ Vẽ nhánh cấp 1: thể hiện nội dung chính
+ Vẽ nhánh cấp 2,3
+ Hoàn thiện BĐTD
Thiết kế BĐTD trong dạy học
II.2. Sử dụng BĐTD trong DH
11/11/2011
18
1. Sử dụng vào việc hình thành kiến thức mới: - HS thảo luận nhóm hoặc làm việc độc lập vẽ BĐTD
- HS thuyết trình trước nhóm, lớp => GV, HS bổ sung điều chỉnh => hình thành kiến thức mới
2. Sử dụng ôn tập hệ thống hóa kiến thức: HS hoặc nhóm HD vẽ BĐTD=> trình bày=> chỉnh sửa, bổ sung=> hoàn thiện
II. Sử dụng BĐTD trong dạy học
* Vẽ BĐTD theo nhóm hoặc từng cá nhân
II.2. Sử dụng BĐTD trong DH
11/11/2011
19
11/11/2011
20

Cách ghi chép trên BĐTD

11/11/2011
21
Ghi lại nguyên cả đoạn văn dài dòng.
Ghi chép quá nhiều ý vụn vặt không cần thiết.
Dành quá nhiều thời gian để ghi chép.
Tránh đưa vào hình ảnh không liên quan
Tránh cầu kì ( tô vẽ nhiều quá) hoặc BĐTD đơn giản quá không có thông tin, chỉ có các đề mục như 2 bản đồ tư duy sau đây:

Điều cần tránh khi ghi chép
trên BĐTD

11/11/2011
22
11/11/2011
23
11/11/2011
24
1. Bài này có cần sử dụng BĐTD không?
2. Hình ảnh hoặc từ ngữ ở trung tâm đã hợp lí chưa?
3. Cấu trúc BĐTD đã hợp lí chưa? Đã làm nổi bật được nội dung KT chưa?
4. Màu sắc đã hợp lí chưa?
5. Nhìn tổng thể có thu hút được sự chú ý của người đọc không?

Chú ý

11/11/2011
25
Hoạt động 1: Lập BĐTD
Mở đầu bài học, GV có thể cho HS lập BĐTD theo nhóm với với các gợi ý liên quan đến chủ đề kiến thức của bài học
Hoạt động 2: Báo cáo, thuyết minh về BĐTD.
Hoạt động 3: Thảo luận, chỉnh sửa, hoàn thiện BĐTD
Hoạt động 4: Củng cố kiến thức bằng BĐTD hoàn chỉnh.

II.3. Tổ chức dạy học với BĐTD

II. Thiết kế BĐTD trong dạy học
11/11/2011
26
11/11/2011
27
11/11/2011
28
11/11/2011
29
THAM KHẢO GIỜ DẠY CÓ SD BĐTD *
11/11/2011
30
IV. Bản đồ tư duy trong việc lập kế hoạch
Việc sử dụng BĐTD lập kế hoạch giúp: - Cán bộ chỉ đạo có cái nhìn tổng quát toàn bộ kế hoạch từ chỉ tiêu, phương hướng, biện pháp,…
- Dễ theo dõi quá trình thực hiện
- Nhìn được tổng thể nên không bỏ sót việc
- Dễ bổ sung thêm các chỉ tiêu, biện pháp,…so với việc viết kế hoạch theo cách thông thường thành các dòng chữ.
11/11/2011
31
11/11/2011
32
V. BĐTD trong quản lý nhà trường
BĐTD giúp:
- Tiết kiệm thời gian báo cáo của Hiệu trưởng
Nội dung họp ngắn gọn, góp phần khắc phục được ở một vài nơi còn kéo dài các cuộc họp.
Nổi bật trọng tâm
Chỉ rõ được các giải pháp chủ yếu
Phát huy được các ý tưởng, sáng kiến trí tuệ tập thể của CB, GV qua việc phát triển thêm các nhánh
11/11/2011
33
BĐTD giúp:
- Cán bộ, GV cách ghi chép tóm tắt
- Phát triển ý tưởng và triển khai nhanh chóng, sáng tạo những chỉ đạo, kế hoạch của Hiệu trưởng .
V. BĐTD trong quản lý nhà trường
11/11/2011
34
BĐTD giúp đổi mới việc họp tổ nhóm chuyên môn:
- Phát huy được trí tuệ tập thể,
- Cả tổ, nhóm tìm được các biện pháp, cách thức tổ chức DH các bài khó, bài ôn tập, ra đề kiểm tra,… một cách có hiệu quả nhất.
V. BĐTD trong quản lý nhà trường
11/11/2011
35
GIỚI THIỆU MỘT SỐ BĐTD VẼ TRÊN MÁY TÍNH VÀ VẼ TRÊN BẢNG, GIẤY, BÌA…
11/11/2011
36
11/11/2011
37
11/11/2011
38
11/11/2011
39
11/11/2011
40
11/11/2011
41
11/11/2011
42
11/11/2011
43
11/11/2011
44
11/11/2011
45
Vận dụng
Cán bộ quản lí giáo dục, GVCN có thể sử dụng BĐTD để lập kế hoạch công việc.
GV, HS có thể sử dụng BĐTD hệ thống hoá một vấn đề, một chủ đề, ôn tập kiến thức…
HS hoạt động nhóm thông qua BĐTD trên lớp học, hoặc hoạt động cá thể, ôn luyện tập ở nhà…
11/11/2011
46
11/11/2011
47
Sử dụng thành thạo và hiệu quả BĐTD trong DH sẽ mang lại nhiều kết quả tốt và đáng khích lệ trong phương thức HT của HS và PP giảng dạy của GV, có thể vận dụng nó cho các môn học ở trường PT và cho lập kế hoạch công tác QL.
Học sinh sẽ học được phương pháp học, tăng tính độc lập, chủ động, sáng tạo và phát triển tư duy.
Kết luận
11/11/2011
48
Hình thành thói quen tư duy bằng BĐTD.
Việc sử dụng BĐTD giúp:
Cán bộ QL có cái nhìn tổng quát toàn bộ vấn đề
GV đổi mới PPDH
HS học tập tích cực đó chính là một trong những cách làm thiết thực triển khai nội dung dạy học có hiệu quả - một trong năm nội dung của phong trào thi đua “Xây dựng Trường học thân thiện, học sinh tích cực” mà Bộ Giáo dục và Đào tạo phát động .

Kết luận
11/11/2011
49
Bài tập thực hành (45 phút)
Đề nghị mỗi đ/c thiết kế một bản đồ tư duy (trên giấy bìa hoặc phần mềm) lập kế hoạch công tác, hoặc triển khai một ý tưởng hoặc một bài dạy học theo chuyên môn của mình.
11/11/2011
50
XIN TRÂN TRỌNG CÁM ƠN !