CHƯƠNG 3: CACBON - SILIC

HƯỚNG DẪN HỌC BÀI
Khi có xuất hiện biểu tượng:

?


Yêu cầu các em suy nghĩ trả lời

Yêu cầu các em ghi bài vào vở



I. VỊ TRÍ VÀ CẤU HÌNH ELECTRON NGUYÊN TỬ

?

Em hãy cho biết vị
trí của nguyên tố
Cacbon trong Bảng
tuần hoàn?

C



I. VỊ TRÍ VÀ CẤU HÌNH ELECTRON NGUYÊN TỬ

- Vị trí : Ô số 6, chu kì 2, nhóm IVA
- Cấu hình electron nguyên tử: 1s22s22p2



II. TÍNH CHẤT VẬT LÍ

Cacbon có các dạng thù hình chính sau:
Kim cương

Than chì

Cacbon vô định hình (than gỗ)

?

Em hãy nghiên cứu nội dung II –
SGK – thảo luận nhóm và điền từ
hoặc cụm từ còn thiếu vào dấu
(…), hoàn thành phiếu học tập sau
trong thời gian 4 phút?

PHIẾU HỌC TẬP
Cấu trúc

- Cấu trúctứ diện
… đều
Kim cương - Liên kết cộng…hóa trị
bền

Than chì

Cacbon vô
định
hình

Tính chất vật lí

Tinh thể trong
… suốt, không
màu… , không
dẫn điện
…
,
nhiệt
dẫn … kém,cứng
rất …

lớp
- Cấu trúc …
Tinh thể màu xám
…đen ,
- Các lớp liên kết với mềm, dẫn điện tốt
tương tác
nhau bằng
…. yếu

- Cấu tạo

xốp
…

Mềm, có khả nănghấp
…phụ
mạnh các chất
… khí ,chất
… tan
trong dung dịch

m
ơ
c
u
ấ
in
h
k
o
a
Tại s
hay
a
t
i
ờ
ư
g
n
ê
gỗ
h
k
n
a
h
t
u
ẩ
m
1
bỏ
vào ?

 III. TÍNH CHẤT HÓA HỌC

PHIẾU HỌC TẬP SỐ 2
1. Xác định số oxi hóa của C trong CH4, C, CO,CO2, Dựa vào
sự thay đổi số oxi hóa của Cacbon, em hãy dự đoán TCHH
của Cacbon?
2. Tính khử và tính oxi hóa của C thể hiện qua những phản ứng
nào?
3. Quan sát thí nghiệm đốt cháy C trong khí oxi, nêu hiện
tượng và viết ptpu
4. Em hãy xác định sự thay đổi số oxi hóa, vai trò các chất tham
gia pư và cân bằng các phản ứng hóa học sau:
C + HNO3 → CO2 + NO2 + H2O
C + H2 → CH4
C + CuO → Cu + CO
C + Al → Al4C3

 III. TÍNH CHẤT HÓA HỌC
CH4

-4
Tính oxi hoá

C
0

CO2

CO

+2

+4

Tính khử

- Trong các dạng thù hình của Cacbon, Cacbon vô định
hình hoạt động hơn cả về mặt hóa học
- Ở nhiệt độ thường Cacbon khá trơ, còn khi đun nóng nó
phản ứng với nhiều chất

 III. TÍNH CHẤT HÓA HỌC
1. Tính khử
a) Tác dụng với O2



III. TÍNH CHẤT HÓA HỌC

1. Tính khử
a) Tác dụng với O2
0
0
0
t
C + O
Chất khử

2
Chất oxi
hóa

+4 −2

CO2

Chú ý: Trong điều kiện thiếu O2 không khí:
0

+4

+2

t
cao
C + CO2
2CO

Chất khử

Chất oxi
hóa

0

(rất độc)

?
Tại sao người ta

mang bếp than đun
ở chỗ thoáng khí?



III. TÍNH CHẤT HÓA HỌC

1. Tính khử
b) Tác dụng với hợp chất
+5

0

C + 4HNO3 đặc t

+4

0

CO2 + 4NO2 + 2H2O

Chất khử Chất oxi
hóa
0

+2

C + CuO

Chất khử Chất oxi
hóa

+4

t

0

0

+2

Cu + CO

 III. TÍNH CHẤT HÓA HỌC
2. Tính oxi hóa
a) Tác dụng với H2
0

0

o
t
C+ H
22 

Chất oxi
hóa

Chất khử

xt

−4 +1

CH4
Metan

b) Tác dụng với kim loại
0

0

3C +4Al

Chất oxi Chất khử
hóa

t

o

+3

to

Cacbua kim loại

−4

Al4C3
Nhôm cacbua

KẾT LUẬN

IV. ỨNG DỤNG

?
Bằng hiểu biết thực tế,

cùng với việc nghiên cứu
sách giáo khoa, em hãy
cho biết các ứng dụng cơ
bản của Cacbon?

IV. ỨNG DỤNG

Dao cắt thủy tinh
Đồ trang sức
KIM CƯƠNG

Bột mài

Mũi khoan

IV. ỨNG DỤNG

Điện cực

THAN CHÌ

Bút chì đen

IV. ỨNG DỤNG

THAN CỐC

Làm chất khử trong
luyện kim

IV. ỨNG DỤNG

Thuốc nổ

THAN GỖ
Pháo

IV. ỨNG DỤNG

Mặt nạ phòng độc

THAN HOẠT TÍNH

Máy lọc nước tinh
khiết
Khẩu trang
phòng độc

IV. ỨNG DỤNG

Chất độn cao su
Mực in

THAN MUỘI
Xi đánh giày

V. TRẠNG THÁI TỰ NHIÊN
- Cacbon tự do:

?
Trong tự nhiên

Cacbon tồn tại ở
dạng đơn chất hay
hợp chất?
Kim cương tự nhiên

Than chì tự nhiên

V. TRẠNG THÁI TỰ NHIÊN
- Các hợp chất:

Magiezit

Canxit

Đolomit

MgCO3

CaCO3

CaCO3.MgCO3

 IV. Trạng thái tự nhiên
 Dạng tự do
Dạng hợp chất
-Khoáng vật
-Than mỏ,
dầu mỏ..
-Tế bào

Kim cương

Than chì

Canxit Đolomit Magiezit
CaCO3 CaCO3.Mg MgCO3
CO3
Than antraxit Than đá
Tế bàoMàng tế bào

 VI. Điều chế:
Than chì
Than cốc
Than mỡ
Gỗ

CH4

20000C, 50-100 nghìn atm

Xt( Fe, Cr, Ni )
2500-30000C
Không có không khí

10000C
Lò cốc, ko có không khí
Đốt,
thiếu O2
t0C , xt

Kim c­ương nhân tạo

Than chì nhân tạo
Than cốc
Than gỗ
C muội + 2H2

Hình ảnh
sản xuất
Than tổ ong

Hình ảnh khai thác mỏ than lộ thiên

Hình ảnh khai thác mỏ than lộ thiên

Hình ảnh khai thác than trong hầm mỏ

(Tính khử)
(Tí
nh
ôxi
hóa
)

GÓC SÁNG TẠO

• Thiết bị lọc nước mưa axit

CỦNG CỐ
Câu 1: Hai dạng thù hình của Cacbon (kim
cương và than chì) có tính chất vật lí khác nhau
là do?
A. Cấu trúc tinh thể khác nhau
A
B. Kim cương cứng, than chì mềm
C. Kim cương là kim loại, than chì là phi kim
D. Thành phần nguyên tố hóa học trong kim cương
và than chì khác nhau

CỦNG CỐ
Câu 2: Cacbon có vai trò chất oxi hóa trong
phản ứng?
t0

A. C + O2  CO2
t0
B. 3C + 4Al  Al4C3
B
0
t
C. C + 2CuO  2Cu + CO2
0
t
D. C+2H2SO4 đặc  CO2+2SO2+2H2O

CỦNG CỐ
Câu 3: Cacbon có vai trò chất khử trong
phản ứng?

A.
B.
C
C.
D.

t0

C + 2H2  CH4
0
t
3C + 4Al  Al4C3
0
t
C + CO2  2CO
0
t
2C + Ca  CaC2

CỦNG CỐ
Câu 4: Than hoạt tính có khả năng hấp
phụ mạnh?
A. Chất rắn
B. Chất khí
C. Chất tan trong dung dịch
D Cả B và C đều đúng
D.

CỦNG CỐ
Câu 5: Cacbon phản ứng với tất cả các chất
nào trong dãy sau?

A
A. CO2, H2, HNO3đặc
B. CO, HNO3đặc, H2SO4đặc
C. CO, H2, H2SO4đặc
D. CO2, H2, H2SO4loãng

HƯỚNG DẪN VỀ NHÀ
- Học thuộc tính chất hóa học của Cacbon,
viết phương trình phản ứng minh họa
-BTVN: Bài tập SGK, trang 70
-Làm bài tập nhóm phần góc sáng tạo
- Đọc trước bài mới:
Hợp chất của Cacbon