Tiết…:

MÙA XUÂN CHÍN
-Hàn Mặc Tử-

Ta đợi mùa xuân
từ thuở đó

Suốt mùa em có thấy
bâng khuâng…

Mùa
xuân

- Những bài
thơ về mùa
xuân:

+ Mùa xuân nho
nhỏ (Thanh Hải)
+ Vội vàng (Xuân
Diệu)
+ Mưa xuân (Anh
Thơ)…

? Kể tên một số
bài thơ, câu thơ về
mùa xuân mà em đã
đọc, đã học?
- Những câu thơ về mùa xuân:

+ “Mùa xuân người ra đồng
Lộc trải dài nương mạ”
+ “Ai biết hồn tôi say mộng ảo
Ý thu góp lại cản tình xuân?”
+ “Mưa đổ bụi êm êm trên bến vắng,
Đò biếng lười nằm mặc nước sông trôi;
Quán tranh đứng im lìm trong vắng lặng
Bên chòm xoan hoa tím rụng tơi bời.”

Ai biết mùa xuân có tự bao giờ
và thơ xuân có tự bao giờ? Chỉ biết
sinh ra mùa xuân đã đẹp, đầy sức
sống và thổi vào lòng người thành
hồn thơ. Hôm qua, hôm nay và
ngày mai kia mùa vẫn tươi đẹp,
tinh khôi. Và đâu đó trong ngày
hôm qua, ta đã có Hàn Mặc Tử
với một “MÙA XUÂN CHÍN" .

PHIẾU HỌC TẬP SỐ 1

Nhóm/tổ/Tên học sinh: …………………….………………………
Lớp: ……………………………………………………………………
Trường: ………………………………………………………………
Bài học: Mùa xuân chín
Nhiệm vụ
Nội dung

Nhóm 1: Giới thiệu về tác giả Hàn Mặc Tử và bài thơ.
Nhóm 2: Bức tranh mùa xuân và cảm xúc của thi sĩ thể hiện qua
khổ thơ 1?
Nhóm 3: Hình ảnh thiên nhiên, con người mùa xuân được miêu tả
trong khổ thơ 2 như thế nào? Cảm xúc của thi sĩ thể hiện qua các
hình ảnh ấy là gì?
Nhóm 4: Tiếng hát của các cô thôn nữ được miêu tả như thế nào?
Qua tiếng hát thấy được gì về bức tranh mùa xuân và cảm xúc của
thi sĩ?
Nhóm 5: Nhân vật trữ tình trong bài thơ là ai? Tâm trạng của nhân
vật trữ tình được thể hiện như thế nào trong khổ thơ thứ 4? Ý nghĩa
của hình ảnh người chị gánh thóc bên bờ sông nắng chang chang?
Nhóm 6: Bài thơ có đặc sắc gì về nghệ thuật và ý nghĩa sâu sắc gì
về nội dung?

 

 

 

 

Rubrics đánh giá phiếu học tập
 
 
STT Tiêu chí

1
2
3
4
5

Xác định đúng mục
đích thuyết trình
Quan điểm thuyết
trình phù hợp
Luận điểm rõ ràng,
sắc sảo
Luận cứ đầy đủ,
thuyết phục
Luận chứng thuyết
phục

Mức độ đạt được
Tốt
(4)
 

Khá
(3)

Trung
bình (2)

Cần
điều
chỉnh (1)

 
 

 
 

 
 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

I. TÌM HIỂU CHUNG
1. Tác giả:

Thi sĩ họ Hàn đa tài, đa tình và
những bóng hồng trong cuộc
đời ông: Hoàng Cúc, Mộng
Cầm, Mai Đình, Ngọc Sương,
Thương Thương…

- Hàn Mặc Tử (1912 - 1940), tên
khai sinh là Nguyễn Trọng Trí.
- Sinh ra ở Đồng Hới, tỉnh Quảng
Bình trong một gia đình viên chức
nghèo.
- Năm 18 tuổi, ông theo gia đình
vào sống tại thành phố Quy Nhơn,
tỉnh Bình Định, làm viên chức ở Sở
đạc điền Bình Định rồi vào Sài Gòn
làm báo.
- Cuộc đời nhiều bất hạnh:
+ Cha mất sớm
+ Mắc bệnh phong
+ Tình yêu trắc trở
+ Mất khi 28 tuổi

Nơi ở của Hàn Mạc Tử khi
bị bệnh rồi mất

Chiếc giường Hàn đã nằm vật vã
với những cơn đau và trút hơi thở
cuối cùng ngày 11-11-1940
Mộ Hàn
Mặc Tử
trên đồi
Thi nhân
ở Quy
Nhơn

1. Tác giả:

- Bút danh:
“Hàn” chỉ cây bút lông

Hàn
Mặc
Tử

“Mặc” là mực dùng để viết
“Tử” là người
“Hàn Mặc Tử” có nghĩa là người viết văn, làm
thơ hoặc người có duyên nợ với văn chương.
Ngoài ra ông còn một số bút danh khác như:
Minh Duệ Thị, Phong Trần, Lệ Thanh,….

1. Tác giả:
- Hàn Mặc Tử là một đại diện độc đáo của phong trào
Thơ mới, trụ cột của trường thơ Loạn Bình Định...
+ Thơ Hàn bộc lộ
một thế giới nội
tâm mãnh liệt với
những cung bậc
cảm xúc được
đẩy đến tột cùng.

+ Ngôn ngữ thơ
giàu cảm giác
mạnh với nhiều
hình ảnh độc đáo,
thể hiện trí tưởng
tượng
phóng
khoáng, thậm chí
dị kì.

+ Một số tập thơ
tiêu biểu của Hàn
Mặc Tử: Gái quê
(1936), Thơ Hàn
Mặc Tử (1942),
Chơi giữa mùa
trăng (thơ không
vần, 1944),...

2. Tác phẩm

- Xuất xứ:
+ Sáng tác khi Hàn Mặc Tử ở trại phong Quy
Hòa.
+ Xếp ở phần Hương thơm trong tập thơ Đau
thương (Thơ Điên) xuất bản năm 1938.
+ Là một trong số ít những thi phẩm trong sáng,
thơ mộng viết về cảnh quê, tình quê của Hàn
Mặc Tử.
- Nhan đề: Cấu tạo bởi: Danh từ + Động từ (trạng
thái) hoặc Danh từ + Tính từ.
+ Gợi mùa xuân đang đi vào độ rực rỡ, căng
mọng, tròn đầy, tươi đẹp, sức xuân dồi dào nhất.
+ Nhưng trạng thái tươi đẹp nhất này không
vĩnh cửu, bởi mọi vật khi đạt đến độ đẹp nhất thì
nó thường giáp ranh với phôi pha, phai nhạt.
=> Tâm trạng đầy lưu luyến bâng khuâng.

II. ĐỌC – HIỂU
1. Khổ 1

Trong làn nắng ửng khói mơ tan
- Mùa xuân bắt đầu từ cái nắng mới lạ
thường:
+ Làn nắng: Chữ "làn" như gợi một hơi thở
nhẹ nhàng, nắng như mỏng tang, mềm mại
trải đều trong thơ và trong không gian.
+ “Làn nắng ửng" trong "khói mơ tan" gợi
cảnh sắc mùa xuân nhẹ nhàng, đẹp dân dã
mà huyền diệu, mộng mơ.

abc

“Đôi mái nhà tranh lấm tấm vàng”
- Hình ảnh “Đôi mái nhà tranh”:
+ Một nét thơ cổ điển khiến cảnh như
có hồn, như có tình.
+ Nắng rắc lên "đôi mái nhà tranh"
chút sắc xuân, hương xuân tạo nên
những hột nắng lấm tấm vàng lung linh,
diệu kì.

- Cảnh vật mùa xuân có cả âm thanh: “Sột soạt gió trêu tà áo biếc”
+ “Sột soạt”: gợi âm thanh của gió trên tà áo
mới.
+ Chữ "trêu": vừa mang hương sắc đồng quê của
ca dao, dân ca vừa tươi tắn, tình tứ …
=> Gió cũng phải chọn tấm áo vừa biếc vừa mới
thật thơ, thật đẹp mà "trêu“
“Trên giàn thiên lí. Bóng xuân sang”

abc

- Giàn thiên lí báo xuân đã về:
 + Mùa xuân len lỏi vào cảnh vật, giàn
thiên lý báo xuân về khiến cây cỏ,
thiên nhiên đất trời và lòng người như
xốn xang, hoà quyện.
+ Cảm xúc ngưng đọng với một chút
ngập ngừng, bâng khuâng, vấn vương
thể hiện ở dấu chấm giữa dòng thơ.

=> Bốn câu thơ là bức tranh mùa
xuân chốn thôn quê thanh bình, duyên
dáng và đáng yêu. Trạng thái chín của
mùa xuân được thể hiện sự vận động
của sự vật, giàu tính hình tượng và
cảm xúc rất khác so với sự trung tính,
đạm bạc, tĩnh tại, vĩnh cửu trong thơ
trung đại.

abc

2. Khổ 2

“Sóng cỏ xanh tươi gợn tới trời
Bao cô thôn nữ hát trên đồi”
Mùa xuân lan xa từ cảnh vật
sang con người:
+ Vạn vật mang sức xuân:
Gam màu xanh tươi, hình ảnh ẩn
dụ "sóng cỏ" và ba chữ "gợn tới
trời" gợi tả làn cỏ xanh tươi trải
dài, dập dờn trong làn gió xuân
nhẹ thổi.
-

+ “Bao cô thôn nữ hát trên đồi”: Con người của mùa xuân thật trẻ
trung, hồn nhiên, đầy sức sống thể hiện qua hình ảnh các cô thôn
nữ đang ca hát yêu đời.

“Ngày mai trong đám xuân xanh ấy,
Có kẻ theo chồng, bỏ cuộc chơi.”
+ “Đám xuân xanh ấy": chỉ các cô
thôn nữ đang hát, đang yêu đời
+ Các cô gái ấy sẽ "theo chồng bỏ cuộc
chơi” nên mùa xuân đang chín đã báo
hiệu sự phai nhạt.

abc

- Tiếng hát mùa xuân đang tình tứ
và sắc xuân, hương xuân, tình
xuân "đang chín" dần, bỗng ngập
ngừng, hẫng hụt, băn khoăn,
quyến luyến khi nhận ra mùa
xuân, tuổi xuân tươi đẹp, hồn
nhiên sẽ trôi qua.

3. Khổ 3
- Lời hát của các cô thôn nữ góp phần làm nên
một "mùa xuân chín":
+ Tiếng ca “vắt
vẻo" vút lên cao rồi
ngập ngừng, lưu
luyến giữa "lưng
chừng núi" gợi lên
nhiều xao xuyến
bâng khuâng.
=> Vắt vẻo”, "hổn
hển", "thầm thì" là ba
cung bậc của âm
thanh mùa xuân đang
chín.

+ Tiếng hát "hổn hển"
là nhịp thở gấp gáp,
hồi hộp đầy hương
xuân, tình xuân được
so sánh với “lời của
nước mây“ vừa thực
vừa mơ đến lạ kì.

+ Tiếng hát như
tiếng thầm thì tâm
sự "thầm thĩ với
ai", với người ở
dưới bóng trúc đầy
tha thiết, thân
thương.

Giai điệu phong phú của khúc hát
đồng quê, làm lòng người say mê,
rộn ràng để chợt nhận ra ý vị của
mùa xuân: "Nghe ra ý vị và thơ
ngây…"

4. Khổ 4

- Hàn Mặc Tử chính là người lữ khách đi
qua gặp cái ý vị của mùa xuân: "Khách
xa gặp lúc mùa xuân chín…".
- Gặp lúc mùa xuân chín ấy mà nhớ làng
quê của mình:
Lòng trí bâng khuâng sực nhớ làng
+ “sực nhớ”: là những khoảnh khắc
bất chợt, bất thần, vụt hiện, ngẫu nhiên.
=> Đây là nét nhân bản ở con người
nặng tình với quê hương xứ sở.

abc

“Chị ấy năm nay còn gánh thóc
Dọc bờ sông trắng nắng chang chang".
- Gặp lúc mùa xuân chín tâm hồn lãng tử cảm xúc, thổn thức vì
:
+ Người chị đã qua
+ Các cô gái trong
thời xuân xanh và
ở khổ thơ trước
bây giờ chỉ còn là sự
Bao cô thôn nữ
nhọc nhằn, lam lũ
hát trên đồi đang
gợi bao nhiêu trắc
trong độ thanh
ẩn, thương cảm.
xuân phơi phới.

abc

+ Ở khổ thơ này hiện
lên trong tâm tưởng
nhân vật trữ tình là
hình ảnh một người
chị gánh thóc bên bờ
sông nắng gắt.

=> Nhân vật trữ tình nhạy cảm, khao
khát giao cảm nhưng cô đơn nên khi
mùa xuân còn viên mãn đã u hoài về
một viễn cảnh phai tàn, cảm nhận
được cái phù du, thoáng chốc của
mọi vẻ đẹp ở đời; thấy cái hân hoan
của đời người chỉ là khoảnh khắc.

- Các cặp vần trắng- nắng; changchang ở câu thơ cuối tạo âm hưởng
kéo dài, ngân nga để lại dư âm vang
mãi trong lòng người đọc về một mùa
xuân tươi đẹp nhưng đang dần nhạt
phai.

III. TỔNG KẾT
1. Nghệ thuật
- Ngôn từ sáng tạo:

+ Gợi ra nhiều nét nghĩa hoặc liên tưởng
về âm thanh, hình ảnh.
+ Kết hợp từ ngữ mới lạ: gợn tới trời, đám
xuân xanh, ý vị, mùa xuân chín... - - Biện
pháp tu từ: Đảo ngữ, so sánh, nhân hóa
“Sột soạt …”; “Tiếng ca …”…
- Ngắt nhịp biến hóa, chủ yếu 4/3 hoặc
2/2/3. Các vần ang; ơi; ây được gieo theo
vị trí, cách thức khác nhau.
- Màu sắc cổ điển hài hòa với cái dân
dã, trẻ trung, bình dị. Giọng điệu khi
tha thiết, say sưa, khi lắng trầm, điềm tĩnh
và trắc ẩn.

2. Nội dung
- Bài thơ là một bức
tranh xuân rạo rực, say
đắm, con người và cảnh
vật giao hòa mãnh liệt.
Nhưng mùa xuân đang
“chín” mà đã sắp tàn
phai, thơ mộng mà
thoáng buồn.
- Yêu mùa xuân chín,
đồng quê thân thuộc
cũng chính là biểu hiện
sâu sắc của tình yêu quê
hương, đất nước.

IV. LUYỆN TẬP
PHIẾU HỌC TẬP SỐ 2
Nhóm/tổ/Tên học sinh:
………………………………………………
Lớp: ………….
…………………………………………………………
Trường:
…………………………………………………………………
Nhiệm vụ
Nội dung
học:
xuânbài
chín
Hình ảnh,Bài
nhịp
và Mùa
vần trong
thơ– Hàn Mặc Tử
 
có mối liên hệ như thế nào với mạch
cảm xúc của nhân vật trữ tình?
Hãy nêu cảm nhận của anh/chị về  
nhân vật trữ tình trong bài thơ.

BẢNG KIỂM ĐÁNH GIÁ
PHIẾU HỌC TẬP SỐ 2
STT

Tiêu chí

1.

Nêu đúng trọng tâm câu hỏi

 

2.

Trình bày khoa học, logic, có
dẫn chứng

 

3.

Có quan điểm, chủ kiến riêng

 

Kết quả
(Đạt/không đạt)

GỢI Ý:
Câu 1:
- Hình ảnh, nhịp và vần trong bài thơ có mối liên hệ với
mạch cảm xúc của nhân vật trữ tình:
+ Là phương tiện để nhân vật trữ tình biểu lộ mạch cảm
xúc của mình. Ban đầu mang âm hưởng vui tươi, sau đó lại
trở nên trầm buồn, sâu lắng. Đó là do có sự xuất hiện của
hình ảnh“những cô thôn nữ hát trên đồi” gợi bóng hình
người chị mà tác giả yêu quí. Tất cả sắc xuân huy hoàng ấy
chỉ là một ánh chớp kỷ niệm thoáng qua, cái còn lại khiến
người ta thêm buồn thương.
+ Làm cho giọng điệu cũng vì vậy mà phong phú, da diết,
tha thiết hơn. 

GỢI Ý:
Câu 2:
Nhân vật trữ tình là người nhạy cảm với sự sống, giao cảm
với cuộc đời những vẫn có những suy tư, lo âu. Nhân vật trữ
tình đã cảm nhận được bức tranh xuân tươi đẹp, căng tràn sự
sống. Nhưng khi mùa xuân còn viên mãn, đạt đến trạng thái
“chín” đã u hoài về một viễn cảnh phai tàn. Ngay khi nghe
tiếng hát của cô thôn nữ thanh xuân đã nghĩ đến người chị
nhọc nhằn, lầm lụi, cảm nhận được cái phù du, thoáng chốc
của mọi vẻ đẹp ở đời; cảm giác được cái hân hoan của đời
người chỉ là khoảnh khắc, cái nhọc nhằn của kiếp người thì
mòn mỏi, dài lâu; xúc động trước cái vui của nhân gian vẫn
không quên cái khốn khó của đời sống.

V. VẬN DỤNG
Viết đoạn văn (khoảng 150 chữ) trình bày cảm nhận
về một câu thơ hoặc một hình ảnh trong bài thơ Mùa
xuân chín của Hàn Mặc Tử đã gợi cho bạn nhiều ấn
tượng và cảm xúc.

abc

V. VẬN DỤNG
GỢI Ý:
Mùa xuân mỗi khoảnh khắc một vẻ, lúc là "mùa xuân nho
nhỏ", lúc là "mùa xuân xanh"... và đây Mùa xuân chín nghe vừa
mới, vừa sôi nổi, vừa có một sức sống dồn nén đang thầm nảy nở
giống như cái mới, cái lãng mạn và khao khát trong tâm hồn Hàn
Mặc Tử. Hai câu thơ cuối có lẽ là hai câu thơ hay nhất trong bài
thơ. Câu thơ miêu tả hình ảnh người chị gánh thóc đi dọc bờ sông
vào buổi trưa nắng chang chang.
Chị ấy năm nay còn gánh thóc
Dọc bờ sông trắng nắng chang chang?
 

abc

   

V. VẬN DỤNG
     Một hình ảnh thơ thật mới, thật đẹp nhưng cũng có cái gì đó làm lòng

tôi quặn lại. Hương nắng của mùa xuân tỏa khắp bờ sông, phủ lên hình
ảnh người chị gánh thóc một màu sắc lãng mạn của cái đẹp huyền ảo,
lung linh trong cõi nhớ. Hình ảnh "chị ấy" là hình ảnh một người con
gái ẩn danh mà người đọc không thể biết đó là ai, chỉ có tác giả mới biết
để mà "sực nhớ", mà thầm hỏi, mà man mác sợ "mùa xuân chín" ấy sẽ
trôi qua. Hình như đó là nét thơ của Hàn Mặc Tử, là tâm hồn Hàn Mặc
Tử luôn khao khát giao cảm với đời, luôn có một nỗi niềm cô đơn, trống
vắng, hẫng hụt như thế. Đó là sự tỏa sáng của cái đẹp hài hòa, đan
quyện phả ra từ xuân sắc, xuân tình, từ tạo vật và con người khi ở độ
xuân chín. Tuy nhiên, tất cả xuân sắc, xuân thì đẹp huy hoàng ấy chỉ là
một ánh chớp kỷ niệm thoáng qua mà thôi. Đó là cái ký ức về xuân thì
của “chị ấy” của ngày xa xưa. Cho nên, ở hiện tại, người khách xa sực
nhớ cũng là để ngậm ngùi, tiếc thương – tiếc thương cho cái đẹp không
biết bây giờ có còn không?

abc